fbpx

SPAŠAVANJE SAVEZNIČKIH PILOTA – Miroslav Samardžić

Br. strana: 80, sa fotografijama
Povez : Mek
Format : 20,5×29 cm, ćirilica

Sadržaj:

SPAŠAVANJE SAVEZNIČKIH PILOTA – Miroslav Samardžić

Dokumentovana i bogato ilustrovana priča o spašavanju 600 oborenih savezničkih pilota od strane četnika đenerala Draže.

U selu Pranjani kod Gornjeg Milanovca ove godine počelo je obeležavanje 74. godišnjice početka Operacije “Halijard” u Drugom svetskom ratu, tokom koje su pripadnici Jugoslovenske vojske u otadžbini sa improvizovanog aerodroma evakuisali više od 500 savezničkih pilota čiji su avioni oboreni iznad Srbije. Reč je o događaju koji je dugo vreme3na bio potpuno nepoznat široj javnosti naročito tokom socijalističke ere.
Prvi američki piloti pali su u Srbiju pod nemačkom okupacijom, 24. januara 1944. Tog dana oborena su dva “liberatora”, jedan na Zlatiboru, i jedan u Toplici i posade oba spasili su pripadnici jugoslovenske vojske u otadžbini.

Nemačke snage u Srbiji, videvši oštećene avione i otvorene padobrane dale su se u poteru za pilotima. Međutim, pripadnici Jugoslovenske kraljevske vojske u Otadžbini su stizali pre njih. Nemci su ucenili sve savezničke pilote, nudeći novčanu nagradu. Ali nijedan nije prodan Nemcima.
General Dragoljub Mihailović je početkom 1944. godine izdao naredbu svim svojim jedinicama, da u saradnji sa narodom organizuju prihvatanje, smeštaj i sklanjanja na sigurno američkih avijatičara. Pod spasavanjem se podrazumevalo njihovo prihvatanje i sprečavanje neprijatelja da ih zarobi, višemesečni smeštaj kod seljaka i ishrana bez ikakve savezničke pomoći. Međutim, to uskoro nije bilo dovoljno. Pilote je bilo potrebno što pre iizvesti iz Srbije. Tada je i pokrenuta Operacija Vazdušni most.
Operacija Vazdušni most je najveća akcija spašavanja savezničkih snaga iza neprijateljskih linija u Drugom svetskom ratu i izvedena je u Srbiji. Spašavanje savezničkih pilota izvedeno je od strane avijacije SAD u saradnji sa Jugoslovenskom vojskom u Otadžbini generala Dragoljuba Mihailovića.

Po naredbi generala Mihailovića, početkom marta 1944. godine počela je izgradnja aerodroma, sa kojeg je trebalo da se vrši evakuacija američkih avijatičara za Italiju. Bilo je to na planinskoj visoravni nedaleko od sela Pranjani u Zapadnoj Srbiji, na mestu zvanom Galovića polje.
Stotine seljaka iz okolnih sela radilo je svakodnevno sa volovskim zapregama tokom marta 1944. godine kako bi izgradili improvizovani aerodrom za evakuaciju. U okolini Pranjana bilo je spremno za evakuaciju oko 350 avijatičara. Postojala je opasnost zbog njihovog dužeg zadržavanja na jednom mestu, pa su stalno seljakani po okolnim selima. Kada su radovi završeni, obaveštena je radio vezom Komanda Petnaestog korpusa vazdušnih snaga SAD u Bariju, da mogu da pošalju avione za evakuaciju. Akcija je u narednim danima ponovljena još nekoliko puta. Obezbeđenje aerodroma za vreme evakuacije vršile su snage Prvog i Drugog ravnogorskog korpusa, omladinske brigade i oficirske škole, ukupne jačine 8.000 do 10.000 boraca. 10. avgusta 1944. godine, evakuisani su i neki civili, američki građani, koji su se za vreme rata zatekli u Srbiji. Improvizovani aerodrom bio je u funkciji sve do prvih meseci 1945. godine. Pripadnici jugoslovenske vojske u otadžbini su na taj način spasili više od 500 savezničkih pilota, koje su Nemci oborili iznad Jugoslavije.
U američkim vojnim krugovima ova spasilačka misija poznata je kao – Operation Halyard i smatra se za jednu od najuspešnijih spasilačkih misija iza neprijateljski linija u istoriji ratova.

Komunistička Jugoslavija organizovala je u junu 1946. godine suđenje generalu Mihailoviću. Bio je optužen je za izdaju srpskog naroda i saradnju sa okupatorom. Ovo je izazvalo ogromnu nevericu među spasenim pilotima u Americi i upravo oni bili su jedni od retkih koji su ustali u odbranu generala.

SPAŠAVANJE SAVEZNIČKIH PILOTA – Miroslav Samardžić

Pogledajte i našu stranicu online knjižara Vesela knjiga Valjevo na Facebook strani.

Recenzije

Još nema komentara.

Budite prvi koji će napisati recenziju “SPAŠAVANJE SAVEZNIČKIH PILOTA – Miroslav Samardžić”

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Izbornik
0